Wina armeńskie

Armeńskie wino

Historia pierwszego winiarskiego kraju świata

Niezwykle długą, liczącą sobie kilka tysiącleci tradycję wyrobu wina, potwierdziło odkrycie z 2007 roku, którego dokonali archeolodzy na terytorium Armenii, a dokładniej w górzystym regionie Vayots Dzor. Mieści się tam niewielka wioska o nazwie Areni, znana z licznych odkryć archeologicznych, w tym jaskiń, powstałych tam jeszcze za czasów starożytnych. W jednej z takich jaskiń odkryto starożytną winiarnię, a w niej piwnicę wypełnioną naczyniami z winem, zbiorniki, tłocznię i karasi (odpowiedniki gruzińskich kwewri). Wiek tego znaleziska szacuje się na 6200 lat, jest to więc najstarsza znana winiarnia na świecie! Szacuje się również, że spośród 7 tysięcy odmian winnej latorośli, uprawianej na świecie aż 1200 ma swoje źródła właśnie w Armenii. 

Fakt odnalezienia dość zaawansowanych maszyn oraz brak między nimi kamiennych pras, który poświadcza wyciskanie owoców przez starożytnych Ormian nogami, poświadcza, że miejscowi doskonale znali się na wyrobie wina, a surowy, górski klimat nie przeszkadzał im ani w uprawie winogron ani w produkcji trunku. Niestety wraz z biegiem czasu kultura produkcji wina w kraju schodziła na coraz dalszy plan aż w końcu na wiele lat wyrób wina w Armenii praktycznie przestał istnieć. Sami Ormianie twierdzą, że ich winiarstwo dobił sowiecki system, który rozdzielił wśród podległych sobie krajów produkcję alkoholu. Gruzja otrzymała wino, natomiast Armenia brandy. Armenia była jednym z ostatnich krajów, który wyszedł ze Związku Radzieckiego, w związku z czym kultywowanie rodzimych tradycji winiarskich poważnie odwlekło się w czasie i sprawiło, że ten wybudowany w górach kraj przestał widnieć w ludzkiej świadomości jako winiarski producent.

Przez ostatnie 10 lat w Armenii jednak dużo się zmieniło, także lub przede wszystkim w temacie winiarstwa. Dziś w kraju tym uwidacznia się ogromny potencjał winiarski, który poświadczają wspaniałe wina tworzone na terenie Armenii z lokalnych ormiańskich szczepów oraz regularne wyróżnienia i medale zdobywane przed ormiańskich producentów w międzynarodowych konkursach i rankingach. Wzrasta produkcja wina oraz eksport na zagraniczne rynki a także ilość producentów. Biorąc pod uwagę to, jak zaawansowanymi winiarzami byli starożytni mieszkańcy terenów Armenii, możliwe, że za kolejne 10 lat kraj ten stanie się nieodzowną częścią światowego przemysłu winiarskiego.

Surowy, górski klimat Armenii

Armenia jest dość niewielkim krajem, w którym mieści się około 17 tysięcy hektarów upraw winorośli. W całym kraju działa około 30-tu winiarni, z czego jedynie kilkanaście z nich eksportuje samodzielnie swoje wina poza granice kraju. Ponad 80 % produkcji wina odbywa się w regionach Ararat i Armawir, a pozostała niewielka część wytwarzana jest regionach w Aragacotn, Wajac Dzor, Tawusz i Sjunik. 

W większości kraju panuje suchy i kontynentalny klimat, który poprzecinany jest monumentalnymi pasmami gór, w których panują odmienne warunki - górskie i ostre. W Armenii panują bardzo duże różnice temperatur między dniem, a nocą oraz silne wiatry zwłaszcza wieczorami i nocami, w zimę natomiast potrafią pojawić się prawdziwe mrozy. Winnice położone są na dużych wysokościach, pomiędzy 850, a 1650 metrów n.p.m., co spowodowane jest niezwykle wysokimi temperaturami powietrza zwłaszcza latem, które potrafią przekroczyć 45⁰C. W ten sposób winiarze pragną uchronić swoje plony przed całkowitym zeschnięciem. Winorośle uprawiane są tam na wulkanicznych i kamienistych glebach, nierzadko z wykorzystaniem dodatkowych systemów nawadniających. 

Szczepy wystepujące w Armenii

Ormianie są bardzo przywiązani do lokalnych odmian winnej latorośli, lecz w ostatnich latach coraz częściej spotkać można w Armenii winnice obsadzone szczepami międzynarodowymi lub postradzieckimi hybrydami. 

Do najważniejszych odmian białych winogron należą lokalne, autochtoniczne odmiany, takie jak Woskehat, Kangun, Garandmak, Chatun Chardżi, Lalwari, Mschali, Krdiczakat, a także gruziński szczep Rkaciteli.  

Wśród najważniejszych czerwonych szczepów winorośli wymienia się lokalne Areni, Karmrahyut, Kacheti, Karmrahyut, Chindogni i Saperavi (również gruziński szczep). Poza prawdziwie ormiańskimi odmianami, których uprawy znaleźć można jedynie na terenie tego kraju, uprawiane są także popularne szczepy francuskie czy włoskie, takie jak: Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Merlot, Syrah, Petit Verdot i kilka innych. 

Wina z Armenii

Sami Ormianie piją niewiele wina, a trunek ten jest w kraju traktowany raczej jako odświętny alkohol na specjalną okazję i większość swojego winiarskiego dobytku odsprzedają Rosji oraz… Włochom (aż 11% produkcji!). 

Ormiańskie wina charakteryzują się typowymi cechami win kaukaskich – wysoką, naturalną słodyczą i intensywną owocowością, czym zaskarbiły sobie uznanie wśród Polskich konsumentów. Zarówno czerwone, jak i białe wina należą do „lżejszych” trunków, które wspaniale sprawdzają się w roli codziennego wina, łączonego z domową kuchnią. 

Dużą popularnością wśród ormiańskich produktów alkoholowych cieszą się napoje na bazie wina i soków owocowych, tworzonych z najlepszych owoców moreli, śliwek i granatów, uprawianych na terenie kraju. W ten sposób Armenia połączyła w jeden napój dwa swoje rodzime naprawdę wyjątkowe i unikalne na skalę światową produkty – wino oraz słodkie, dojrzałe owoce. 

Brandy i „koniaki”

Ormiańskie brandy potocznie nazywane są „koniakami”, lecz warto wiedzieć, że chociaż produkowane są taką samą metodą, prawdziwym Koniakiem można nazwać jedynie te trunki, które produkowane są we francuskim regionie Cognac. Armenia tworzy doskonałe brandy nie tylko dlatego, że tak zostało ustalone przez Związek Radziecki, ale głównie dlatego, że znakomicie znają się na destylacji. Ormiańskie wyroby z powodzeniem mogą konkurować z francuskimi, najlepszymi i najstarszymi butelkami brandy, co poświadcza fakt, że najstarsza i największa destylarnia w Armenii została zakupiona przez międzynarodowy koncern Pernod Ricard. 

Dla Ormian „koniaki” są tym samym, co wina – alkoholem na specjalne okazje, a zwłaszcza na wesela, więc rzadko po nie sięgają, pozwalając im dojrzewać przez długie lata i nie butelkują wyrobów „byle jakich” lecz tylko te, które dosięgają „doskonałości”.